Dzieje bydgoskiej fontanny "Potop"

Fontanna "Potop" była bezprecedensowym dziełem rzeźbiarskim. To efekt konkursu ogłoszonego w 1897 roku przez Krajową Komisję Sztuki Królestwa Prus na wodotrysk - rzeźbę w Bydgoszczy. Konkurs wygrał berliński artysta - rzeźbiarz Ferdinand Lepcke (1866-1909).

Prace nad fontanną trwały niemal 6 lat, odsłonięcie jej nastąpiło 23 lipca 1904 r. o godz. 11.00 na dzisiejszym Placu Wolności a ówczesnym Weltzienplatz. Koszt całego przedsięwzięcia wyniósł około 100 000 marek.

Fontanna "Potop" przedstawiała sceny z biblijnego potopu - grupę ludzi i zwierząt ratujących się przed wznoszącą się wodą. Było to wyobrażenie bardzo ekspresyjne: padają ulewne deszcze (imitowane przez strumienie wodotrysku), wody wznoszą się, ludzie i zwierzęta toną w wodnej kipieli. Na szczytach trzech wzgórz gromadzi się garstka istot, w śmiertelnej trwodze, resztkami sił szuka ratunku.

W centrum - mężczyzna, podtrzymując lewym ramieniem omdlewającą kobietę, drugą ręką usiłuje wciągnąć na skałkę innego mężczyznę. U stóp skały leży młoda matka, zmarła z wyczerpania, która zdołała jednak uratować swoje dziecko, bezradnie teraz rozglądające się po wodnej pustyni. Obok wdrapuje się lew, nie czyniący jednak szkody ludziom, co jest swoistym, jakże przekornym nawiązaniem do biblijnego raju. Na jedną z dwóch mniejszych skał wdrapała się niedźwiedzica trzymająca w pysku niedźwiadka. Na drugiej ma miejsce dramatyczna, wzięta jednak już z mitologii greckiej (przypomina grupę Laookona) scena walki człowieka z oplatającym go wężem morskim.

Kompozycja rzeźbiarska miała 6 metrów wysokości i wykonana została z brązu (93% miedzi, 7% cyny). Ściany basenu zbudowano z czerwonego piaskowca, stopnie z szarego granitu (śląskiego), a otaczający chodnik ułożono w mozaikę. Basen ten pozostał, a fontannę stanowią dziś cztery kamienne ryby autorstwa Józefa Makowskiego.

Autor fontanny - Ferdinand Lepcke wykonał również dla Bydgoszczy statuę "Łuczniczki", która stanęła na Placu Teatralnym w 1910 roku i dziś jest najpopularniej­szym symbolem grodu nad Brdą i Wisłą.

Bydgoska fontanna "Potop" miała dwie kopie: pierwszą w skali 1:1 odsłonięto w 1906 r. w rodzinnym mieście rzeźbiarza w Coburgu (Bawaria), jednak bez dwóch bocznych rzeźb, a drugą w skali 1:4 odsłonięto w 1908 r. w Eisleben (Sachsen - Anchalt). Niestety rzeźby z Eisleben w grudniu 1942 roku a z Bydgoszczy w styczniu 1943 roku zostały przeto­pione na cele wojenne. Pozostała jedynie niepełna rzeźba w Coburgu, w oparciu o którą Stowarzyszenie Odbudowy Bydgoskiej Fontanny "Potop" zamierza zrekonstruować to niezwykle interesujące dzieło artystyczne. Przez cały okres istnienia, a więc 39 lat, cieszyło się ono niesłabnącym zainteresowaniem i było jedną z nielicznych atrakcji turystycznych Bydgoszczy. Do dobrego tonu należało fotografo­wanie się na tle "Potopu".

Obecnie jest szansa, że dzięki ofiarności bydgoszczan ta niezwykła atrakcja powróci na swoje miejsce.